به گزارش گروه ترجمۀ خبرگزاری حوزه، در این نشست علمی که با هدف بررسی جایگاه و ابعاد مختلف مرثیهخوانی کشمیری برگزار شد، سخنرانان این میراث را تنها یک گونه ادبی ندانستند، بلکه آن را بخشی ارزشمند از میراث فکری، اعتقادی، تاریخی و فرهنگی کشمیر عنوان کردند و بر ضرورت صیانت علمی از این میراث و انتقال صحیح آن به نسلهای آینده تأکید داشتند.
این نشست با تلاوت آیاتی از کلامالله مجید آغاز شد. «سمیر حسین» آیاتی برگزیده از سوره مبارکه یس را با صوتی دلنشین تلاوت کرد و پس از آن، بخش علمی نشست رسماً آغاز شد.
بررسی نسخههای مختلف مرثیه «اصول دین»
در ادامه، سید سمیعالله جلالی مرثیه کشمیری «اصول دین» را بهعنوان یکی از متون مهم این میراث معرفی کرد و به بررسی تاریخی و پژوهشی اختلافات موجود میان نسخهها و بیاضهای مختلف آن پرداخت.
وی اظهار داشت که تفاوتهای موجود در نسخههای مختلف، تحت تأثیر عواملی همچون شیوه انتقال و استنساخ متون، چگونگی نشر، شرایط تاریخی و تأثیرات منطقهای شکل گرفته است. از اینرو، برای دستیابی به متنی معتبر و مستند از «اصول دین»، بررسی تطبیقی نسخههای کهن و بیاضهای موجود ضروری است.
سید سمیعالله جلالی همچنین بر ضرورت فهرستبرداری، حفظ و دیجیتالسازی بیاضهای قدیمی تأکید کرد و آن را گامی مهم برای جلوگیری از نابودی این میراث و فراهمکردن زمینه تحقیقات آینده دانست.
تبیین مباحث کلامی و فلسفی «اصول دین»
در بخش دیگری از این نشست، حجتالاسلام ذوالفقار علی میر روحانی کشمیری به بررسی مباحث کلامی و فلسفی موجود در مرثیه «اصول دین» پرداخت و مفاهیم و مباحثی همچون وجوب، امکان و استدلالهای فلسفی و کلامی را برای حاضران تشریح کرد.
وی با اشاره به ویژگیهای علمی این مرثیه گفت: در آثار مرثیهخوانی کشمیری، افزون بر بیان مصائب اهلبیت(ع)، مطالب عمیق اعتقادی، کلامی و فلسفی نیز مطرح شده است که شناخت درست آنها نیازمند توجه به مبانی علمی و فکری این آثار است.
این کارشناس دینی همچنین از سبک علمی و ادبی مرحوم مرزا ابوالقاسم تجلیل کرد و اظهار داشت که وی توانسته است مباحث پیچیده فلسفی و کلامی را با زبانی نسبتاً ساده و قابل فهم بیان کند؛ ویژگیای که آثار او را برای مخاطبان گستردهتر قابل استفاده ساخته است.
تأکید بر آموزش علمی نسل جوان ذاکران
در ادامه این نشست، بر ضرورت آموزش و تربیت علمی و منظم نسل جوان ذاکران تأکید شد. سخنرانان معتقد بودند که برای تداوم سنت مرثیهخوانی کشمیری، لازم است نسل جدید علاوه بر شیوه و فن مرثیهخوانی، با تاریخ، ادبیات، مبانی اعتقادی، مفاهیم کلامی و پیشینه فرهنگی این میراث نیز آشنا شود.
تأکید بر تدوین علمی و تربیت نسل جدید ذاکران مرثیههای کشمیری
حجتالاسلام ذوالفقار علی میر با اشاره به جایگاه علمی مؤلف مرثیه «اصول دین» اظهار داشت: وی افزون بر دانش کلام، فلسفه و منطق، در زمینه تاریخ اسلام، علم حدیث و فقه نیز از دانش و تسلط عمیقی برخوردار بوده است. وی پیشنهاد کرد مراثی کشمیری همراه با حواشی و تعلیقات علمی و پژوهشی تدوین و در قالب مجموعههای کتابی منتشر شود تا این میراث ارزشمند برای نسل جوان و محافل علمی، بیش از پیش قابل استفاده باشد.
ضرورت ایجاد نظامی منسجم برای حفظ مرثیهخوانی کشمیری
در ادامه، سید سمیعالله جلالی با تأکید بر ضرورت ایجاد سازوکاری منظم برای حفظ و ارتقای جایگاه مرثیهخوانی کشمیری گفت: مرثیهسرایان در دورههای گذشته، با وجود امکانات محدود، آثار ارزشمند ادبی و فکری پدید آوردند و ذاکران نیز با اخلاص، عشق و تلاش مستمر، این میراث را به میان مردم منتقل کردند.
وی افزود: در شرایط کنونی، برای تربیت علمی و هنری نسل جدید ذاکران باید یک نظام آموزشی منظم و مرحلهبندیشده طراحی شود تا علاقهمندان بتوانند بهصورت تدریجی از سطوح ابتدایی تا مراحل پیشرفته آموزش ببینند و تواناییهای علمی و هنری خود را ارتقا دهند.
سید سمیعالله جلالی اندیشمند کشمیری تأکید کرد که حفظ کیفیت مرثیهخوانی نیازمند آموزشی جدی و هدفمند است و این فرآیند نباید صرفاً جنبه تشریفاتی یا مناسبتی داشته باشد، بلکه باید بر پایه برنامهریزی علمی و آموزشی استوار شود.
مرثیه؛ رسانهای برای انتقال معارف اهلبیت(ع)
دیگر اندیشمندان و علمای حاضر در نشست نیز با بیان دیدگاههای خود تأکید کردند که در کنار خواندن مرثیه، باید برای تبیین مفاهیم، پیشینه تاریخی و آموزههای اعتقادی و اخلاقی موجود در آن نیز تلاش شود.
سخنرانان خاطرنشان کردند که مرثیهخوانی کشمیری تنها وسیلهای برای بیان مصائب و سوگواری نیست، بلکه میتواند بهعنوان ابزاری مؤثر برای انتقال معارف اهلبیت(ع)، آموزههای اعتقادی و اخلاقی و بخشهایی از تاریخ اسلام به نسلهای مختلف مورد استفاده قرار گیرد.
پیشنهاد برگزاری کارگاهها و تدوین برنامه آموزشی
سخنرانان بر ضرورت برگزاری دورههای آموزشی، کارگاههای تخصصی و نشستهای مطالعاتی برای جوانان تأکید کردند و پیشنهاد دادند برنامهای آموزشی و مرحلهبندیشده برای تربیت نسل جدید ذاکران تدوین شود.
به باور سخنرانان، توجه همزمان به آموزش فنون مرثیهخوانی، ادبیات، تاریخ، معارف اهلبیت(ع) و مباحث اعتقادی میتواند زمینه حفظ اصالت و ارتقای سطح علمی و هنری مرثیهخوانی کشمیری را فراهم کرده و این میراث ارزشمند را به شکلی مستند و شایسته به نسلهای آینده منتقل کند.
پیشنهادهای علمی برای حفظ و گسترش میراث مرثیهخوانی کشمیری
در این نشست، مجموعهای از پیشنهادهای علمی و اجرایی برای حفظ، تحقیق و گسترش میراث مرثیهخوانی کشمیری ارائه شد. از جمله این پیشنهادها، تشکیل یک گروه پژوهشی برای شناسایی و حفاظت از بیاضها و نسخههای خطی قدیمی مرثیههای کشمیری، تهیه فهرست جامع از این آثار و ایجاد یک شورای علمی مشترک متشکل از متخصصان علم کلام، فلسفه، تاریخ و فقه بود.
همچنین پیشنهاد شد برای تحقیق، تصحیح، تدوین و انتشار مراثی کشمیری، معیارهای مشخص علمی و پژوهشی تعیین شود تا این آثار پس از بررسی دقیق و با حفظ اصالت متون، در اختیار پژوهشگران، علاقهمندان و نسلهای آینده قرار گیرد.
تدوین نظام آموزشی چهارمرحلهای برای جوانان
یکی دیگر از پیشنهادهای مطرحشده در این نشست، تدوین یک برنامه آموزشی چهارمرحلهای برای تربیت نوجوانان و جوانان ذاکر بود. این دوره در چهار سطح مبتدی، متوسط، پیشرفته و عالی طراحی خواهد شد و موضوعاتی همچون فن سخنوری، شیوه صحیح مرثیهخوانی، شناخت معانی و مفاهیم، مباحث اعتقادی و آشنایی با زمینههای تاریخی مراثی را دربر خواهد گرفت.
سخنرانان همچنین بر ضرورت معرفی مرثیهخوانی کشمیری بهعنوان یک موضوع آموزشی در مکاتب، مدارس دینی و مراکز آموزشی تأکید کردند تا نسل جوان، ضمن آشنایی با این میراث ادبی و مذهبی، با پیشینه فکری و فرهنگی آن نیز آشنا شود.
تأکید بر اقدامات منظم برای انتقال میراث به نسل آینده
در پایان این کنفرانس، سخنرانان بر این نکته اتفاق نظر داشتند که مرثیهخوانی کشمیری بخشی مهم از میراث فکری، ادبی و فرهنگی کشمیر به شمار میرود و حفظ، تحقیق، تصحیح و انتقال صحیح آن به نسلهای آینده، نیازمند برنامهریزی جدی و اقدامات منسجم است.
سخنرانان همچنین بر تداوم برگزاری نشستهای علمی و پژوهشی در این زمینه تأکید کردند و آمادگی خود را برای پیگیری و عملیاتیکردن پیشنهادهای مطرحشده اعلام داشتند تا این میراث ارزشمند، با حفظ اصالت و محتوای علمی خود، در اختیار نسلهای آینده قرار گیرد.
در پایان، سخنرانان بر تداوم فعالیتهای علمی و پژوهشی برای حفظ، تصحیح، تدوین و انتشار متون مرثیهخوانی کشمیری تأکید کردند و خواستار توجه بیشتر مراکز علمی و فرهنگی به این میراث ارزشمند شدند تا این گنجینه فکری و ادبی از خطر فراموشی مصون مانده و بهصورت مستند و صحیح به نسلهای آینده منتقل شود.
شایان ذکر است که مجموعه مرثیههای کشمیری در شأن اهلبیت(ع) با عنوان «اصول دین» شناخته میشود.
نظر شما